Vegan Nedir? Neden Vegan Olunur? Vegan ve Vejetaryan Arasındaki Farklar Nelerdir?

0

Yazımıza vegan olmanın ne anlama geldiğini anlatmakla başlayalım. Çok kısacası “Hayvan Hakları Veganlıktır” diyebiliriz. Biraz daha açacak olursak; Hayvanları eşya olarak görmeyen, birer değerleri olduklarını kabul edip onları yemeyen, giymeyen ve diğer amaçlarla kullanmayan kişilere vegan deriz.

Sokakta yürürken bir kedinin tekmelendiğini gördüğünüzde tepkinizi nasıl koyuyorsanız aynı şekilde yiyecek, giyecek ve eğlence zevkinizi seçerken de bu tepkinin sebebini aklınızdan çıkarmamalısınız . Güzel bir restoranda yediğiniz etin hikayesini düşünmüş olsanız eminimki o eti yemekte güçlük çekerdiniz. Birçok hayvanın dünyaya sadece yem olmak için getirildiğini düşünüp çektiği eziyetleri öğrendiğinizde içiniz mutlaka sızlayacaktır.

Sonuç olarak veganlar hayvan veya insan ayrımı yapmadan bilinçli tüm canlıların yaşamaya hakları olduğunu savunan ve bunun neticesinde hayvan ve hayvan ürünlerini zevk, beslenme, giyim, kozmetik ve temizlik için kullanımını onaylamayıp aynı zamanda asla kullanmayan kişilerdir.

Benim kendi düşünceme göre bitkilerde birer canlıdır. Hayvanlara bir hak tanıyorsan ve onları önemsiyorsan, aynı şekilde bitkileri de düşünmen gerekmektedir. Fakat veganların savunmasına göre bitkilerin gelişmemiş sinir sistemi acı çekmediğini, eziyet görmediğini göstermekteymiş ve bu sebeple yenilmeye müsaitmiş. Bu arada bitkilerin acı hissetmediği veya eziyet görmediğini kesin olarak kanıtlamış değiliz. İleride olurda bitkilerin de acı çektiği anlaşılırsa veganlar aç kalabilir gibi gözüküyor.


Vegan beslenme sağlıklı mıdır?

Genel kanının aksine vegan beslenmek aslında etçil beslenmekten daha sağlıklıdır. En uzun ömre sahip toplulukların beslenme alışkanlıklarına baktığınızda hayvan ve hayvan ürünlerinin yeri oldukça kısıtlıdır. Hayvansal ürünlerin tüketiminin artmasıyla birlikte diyabet, kanser ve kalp hastalıkları da artmaktadır.

Günlük besin tüketim ihtiyaçlarımıza baktığımızda proteine düşük bir gereksinim vardır. Bu ihtiyacın düşüklüğü spor yapıp yapmamanıza da bağlı değildir. Alanında çok başarılı bir sürü vegan sporcu vardır ve et tüketmediklerinden dolayı proteinsiz kalıp sakatlanma veya risk altında bulunma durumları olmamıştır. Ayrıca birçok doktor şuana kadar yaptığı kontrollerde proteinsizlik çeken bir hasta görmediklerini dile getirmektedir.

Etin sindirimi zordur ve bu süreç sindirim sisteminizi yorup fazladan enerji harcamasına sebep olacaktır. Oysa çok az bir ihtiyaç duyduğumuz proteinleri baklagillerden veya diğer bitkisel gıdalardan almış olsaydık çok daha sağlıklı olabilirdik. Tüm bunlar vegan diyeti ile pekala mümkündür. Bu açılardan bakıldığında vegan beslenme türü her şekilde yeterli olan ve oldukça sağlıklı bir beslenme tercihidir.

Vegan beslenme konusundaki tek problem b12 vitaminidir. Bunu da artık dışarıdan temin edeceksiniz. Bu konu ile ilgili bilgisi olan varsa paylaşırsa diğer arkadaşlara da yardımcı olacaktır.


Vegan beslenmede neleri kullanmak yanlıştır?

Aşağıda size bir veganın yaşam rehberinden bahsedeceğim. Unutmadan söylemek isterim ki vegan olmak zor bir tercihtir ve kaçamağa yer yoktur. Birçok kişi diyet yaparken bazı günler kaçamaklar yapıp diyetini azda olsa bozabilirler ama veganlıkta canım köfte çekti, 1 adet köfte yiyeceğim ama sonra yine yemeyi durduracağım gibi düşüncelere yer yoktur. Listemiz de aşağıdaki gibidir:

  • Bal kullanmak yanlıştır. Bal üretiminde ne gibi bir problem olabilir diye düşünmeyin, sonuçta bilmediğimiz birçok şekilde bal üretimi yapılmaktadır ve bu durum arıları pek hoşnut etmemektedir.
  • Hayvansal süt ve süt ürünlerini(peynir, yoğurt, tereyağı, vs.) kullanmak yanlıştır.
  • Her türlü hayvan eti kullanmak yanlıştır. Büyükbaş yanında, tavuk, balık ve tüm hayvanlar dahil olarak.
  • Yumurta kullanmak yanlıştır.
  • Giyim, ev eşyası ve diğer bazı sektörlerde tercih edilen her türlü yün, ipek, deri ve kürk kullanımı yanlıştır.
  • Hayvanlardan elde edilen her türlü parça ve salgı içeren maddeleri kullanmak yanlıştır. Bu tür malzemeler temizlik, kozmetik gibi sektörlerde sıkça kullanılmaktadır.
  • Deneylerde, sirklerde, sporda ve tüm diğer alanlarda hayvan kullanmak yanlıştır.
  • Ayrıca üretim sürecinde hayvan deneylerine başvuran firmaların ürünlerini de kullanmak yanlış olacaktır. Bunu daha çok kozmetik, temizlik malzemeleri satan markalarda görebiliriz.

Mesela ben kozmetik markalarının hayvan deneyleri yapıp yapmadığını nereden bileceğim diyebilirsiniz. Ama internette kısa bir araştırma ile kullanmakta sakınca olmayan markaları bulabilirsiniz.


Vegan beslenmede kullanabilecekleriniz? Vegan ne yer?

Bir veganın rahatlıkla yiyebileceği besin grupları aşağıdakiler gibi olmalıdır.

  • Baklagiller
  • Tahıllar
  • Sebze ve meyveler
  • Yemişler
  • Tohumlar
  • Mantarlar

Aslında vegan diyeti dedikleri şey veganların yiyebileceği bitkisel gıdaların tümünün oluşturduğu beslenme şeklidir. Ben diyet lafını pek sağlıklı bulmam. Bunun yerine sağlıklı beslenmeyi tercih ederim ve kendimi kısıtlamayı da yanlış bulurum. Canım sağlıksız bir şey çektiğinde az miktar ile yetinirim.

Zaten sağlıklı beslenmeye başladığınızda canınız sağlıksız olarak nitelendiren gıdaları istemeyecektir. Bunu şöyle açıklayabiliriz; Mesela şeker yediniz. Bağırsağınızda şekeri seven bakteriler mevcuttur. Bu bakteriler şeker yediğiniz anda çoğalırlar ve beyne daha çok şeker yemeniz gerektiği sinyalini iletmeye başlar. Eğer siz şeker yemeyi kesip sağlıklı beslenmeye başlarsanız, bu bakterilerin yerine faydalı bakteriler çoğalmaya başlar ve beyne iletilen şeker gereksinimi sinyali zamanla yok olur.

Genel anlamda veganlar için sebze, meyve, baklagil seçimlerinde bir sıkıntı yoktur ama bazı ürünlerde biraz daha bilinçli olup içeriklerini kontrol etmek gerekir.

Yakın çevrenizde vegan ürünler satan birçok dükkat bulabilirsiniz. Bunun yanında vegan ürünlerini internetten de sipariş edebilirsiniz. Google’a “vegan market”, “vegan dükkan” gibi arama kelimelerini yazarsanız birçok internet sitesine ulaşabilirsiniz. Bu web sitelerinden bitkisel yollarla oluşturulmuş yoğurt, makarna, pizza, yumurta gibi gıdaların benzerlerini bulabilirsiniz.


Veganlar için giyim, kozmetik ve temizlik konusu.


Bütün giyim ürünlerinde etikete bakıp ürünün içeriğini görebilirsiniz. Bu noktada pamuk, akrilik, kenevir, keten, polar, hint keneviri, mikrofiber, bambu, naylon, poliüretan, polyester, rayon(suni ipek), saten, süedet(suni süet) ve viskon tercih edebileceğiniz maddelerdir. Ürün yapımında yukarıdakiler dışında kullanılmış yün, ipek gibi malzemeler varsa veganların tercih etmeyeceği ürünler arasında yer almaktadır.

Bunun yanında ayakkabı ve çantalar için de hem malzemeye bakıp hem de yapıştırıcının hayvansal olmamasına dikkat etmelisiniz.

Kişisel bakım ürünleri arasında yer alan şampuan, saç kremi, sabun, saç boyası, vs.; kozmetik malzemesi olarak kullanılan el kremi, losyon, makyaj temizleyici, parfüm, vb; makyaj malzemesi olarak kullanılan ruj, rimel, pudra, vb; temizlik ürünleri olarak kullanılan deterjan, yumuşatıcı, parlatıcı, vb. gibi ürünleri seçerken de içerisinde hayvansal malzeme olmamasına dikkat edin. Bu ürünlerin bazılarının içerisinde hayvansal malzemeler olurken bir kısmında da hayvanlar deney kobayı olarak kullanılmaktadır. Tüm bunlara dikkat ederek tercihlerinizi yapmalısınız. Zaten kullanacağınız markaları, vs. bir kere belirledikten sonra iş kolaylaşacaktır. Bu konularda vegan web siteleri veya forumlarından yardım alabilirsiniz. Birbirinize hangi markayı, ürünü tercih ettiğinizi sormaktan çekinmeyin.


Vegan ve vejeteryan arasındaki fark nedir?

Vejeteryan sadece et yememektedir. Vegan olmak vejeteryan olmanın bir sonraki adımıdır ve et tüketmemek yanında hayvanlardan sağlanan hiçbir yan ürünü de tüketmemektedir. Yani vejetaryanlar süt, tereyağ, peynir, yumurta gibi hayvansal gıdaları tüketirken veganlar bunların hiçbirini tercih etmemektedir. Ayrıca veganlar sadece beslenmelerinde değil hayatlarının her alanında hayvanları istismar eden durumlardan kaçınmaktadırlar. Mesela sirke, hayvanat bahçesine gitmezler. Deri bir mont giymezler. Içerisinde hayvansal salgı bulunan bir kozmetik ürünü kullanmazlar…


Son olarak neden vegan olunur sorusuna cevap vermek istiyorum.

Benim için iki cevaplı bir soru olacaktır.

  1. Hayvanların eziyet görmesine karşı çıkmak ve onların da hakları olduğunu savunan bir duruş sergilemek vegan olmanız için birinci nedendir.
  2. Diğer bir neden ise bitkisel beslenmenin çok daha sağlıklı olduğunun kanıtlanmış olmasıdır. Hayvan ve hayvan ürünlerinden sağlayacağınız her türlü besin değeri bitkilerde de mevcuttur ve kalori bakımından ete veya yumurtaya göre daha düşüktür. Hem gerekli besin miktarlarını alırsınız hem de sindirim sisteminizi gereksiz şekilde yormazsınız.

Veganlık ile ilgili yeterince açıklama yapmaya çalıştım. Kafanıza takılan soruları sorabilirsiniz. Bende veganlık konusunda mükemmel bir bilgiye sahip değilim, sorulan sorulara diğer arkadaşlarda cevap verebilir =) Umarım yazım aydınlatıcı olmuştur.

Paylas.

Yorum Yap